چند بار برایتان پیش آمده که کتابی را با هیجان بخرید، چند صفحه اولش را بخوانید و بعد آن را گوشهای بگذارید و دیگر سراغش نروید؟
شاید کتاب معروفی بوده باشد، شاید جلد زیبایی داشته یا حتی یکی از دوستانتان آن را پیشنهاد کرده باشد. اما بعد از چند روز متوجه شدهاید که دیگر علاقهای به ادامه دادن ندارید.
این اتفاق برای بسیاری از کتابخوانها پیش میآید.
مشکل همیشه از کتاب نیست؛ گاهی ما کتابی را انتخاب کردهایم که با نیاز، سلیقه، شرایط زندگی یا حتی حالوهوای فعلی ما هماهنگ نیست.
پس چطور میتوان کتابی انتخاب کرد که احتمال بیشتری داشته باشد آن را تا آخر بخوانیم؟
۱. اول بدانید چرا میخواهید کتاب بخوانید
قبل از انتخاب کتاب، از خودتان بپرسید:
الان چرا میخواهم کتاب بخوانم؟
آیا میخواهید سرگرم شوید؟
میخواهید چیزی یاد بگیرید؟
دنبال یک داستان هیجانانگیز هستید؟
میخواهید با یک موضوع خاص آشنا شوید؟
یا فقط میخواهید عادت مطالعه خود را دوباره شروع کنید؟
پاسخ این سؤال، انتخاب شما را بسیار سادهتر میکند.
اگر خسته هستید و فقط میخواهید چند ساعت از دنیای روزمره فاصله بگیرید، شاید یک کتاب داستانی جذاب انتخاب مناسبتری نسبت به یک کتاب تخصصی سنگین باشد.
اگر هدف شما یادگیری است، بهتر است سراغ کتابی بروید که دقیقاً با موضوع موردنظر شما ارتباط داشته باشد.
۲. کتاب را فقط به خاطر معروف بودنش انتخاب نکنید
معروف بودن یک کتاب به این معنا نیست که حتماً برای شما مناسب است.
ممکن است یک کتاب میلیونها خواننده داشته باشد، اما شما با سبک نویسنده یا موضوع آن ارتباط برقرار نکنید.
انتخاب کتاب شبیه انتخاب لباس است؛ چیزی که برای یک نفر مناسب است، الزاماً برای دیگری مناسب نیست.
به جای اینکه فقط بپرسید:
«این کتاب چقدر معروف است؟»
بپرسید:
«آیا این کتاب برای من جذاب است؟»
۳. خلاصه کتاب را بخوانید
قبل از خرید یا شروع کتاب، خلاصه آن را بخوانید.
خلاصه باید به شما نشان دهد کتاب درباره چیست و قرار است چه چیزی ارائه دهد.
اما مراقب باشید فقط به چند جمله تبلیغاتی روی جلد اکتفا نکنید.
اگر موضوع کتاب از همان ابتدا کنجکاوی شما را برمیانگیزد، احتمال بیشتری دارد که در ادامه نیز با آن ارتباط برقرار کنید.
۴. چند صفحه اول را امتحان کنید
یکی از بهترین روشها برای انتخاب کتاب این است که قبل از تصمیم نهایی، چند صفحه اول آن را بخوانید.
به زبان نویسنده توجه کنید.
آیا متن برای شما روان است؟
آیا موضوع جذاب است؟
آیا احساس میکنید دوست دارید صفحه بعد را بخوانید؟
اگر بعد از چند صفحه هنوز کنجکاو هستید، احتمالاً کتاب انتخاب مناسبی برای شماست.
این کار مخصوصاً زمانی مفید است که بین چند کتاب مردد هستید.
۵. به سبک نوشتن توجه کنید
گاهی موضوع یک کتاب بسیار جذاب است، اما سبک نوشتن آن با سلیقه شما هماهنگ نیست.
ممکن است یک نفر نثر ساده و سریع را دوست داشته باشد و دیگری از توصیفهای طولانی و ادبی لذت ببرد.
در کتابهای آموزشی نیز تفاوت سبک اهمیت دارد.
بعضی کتابها بسیار ساده و کاربردی نوشته شدهاند و بعضی دیگر تخصصی و دانشگاهی هستند.
پس فقط موضوع را بررسی نکنید؛ نحوه بیان موضوع را هم ببینید.
۶. کتاب مناسب سطح خودتان را انتخاب کنید
اگر مدتها کتاب نخواندهاید، شروع با یک کتاب بسیار سنگین ممکن است باعث شود خیلی زود خسته شوید.
بهتر است ابتدا کتابی انتخاب کنید که خواندنش برایتان لذتبخش و قابلمدیریت باشد.
وقتی دوباره عادت مطالعه در شما شکل گرفت، میتوانید به سراغ کتابهای دشوارتر بروید.
کتاب خواندن مسابقه نیست.
قرار نیست فقط به خاطر اینکه دیگران کتابی سخت را خواندهاند، شما هم همان کتاب را بخوانید.
بهتر است یک کتاب ساده را کامل بخوانید تا اینکه ده کتاب سنگین را نیمهکاره رها کنید.
۷. به حجم کتاب توجه کنید
حجم کتاب یکی از عوامل مهم در انتخاب است.
اگر در حال حاضر زمان کمی دارید، شاید شروع یک کتاب ۷۰۰ صفحهای تصمیم مناسبی نباشد.
کتاب کوتاهتر میتواند احساس پیشرفت ایجاد کند و انگیزه شما را برای ادامه مطالعه بیشتر کند.
البته کتابهای طولانی نیز میتوانند تجربهای فوقالعاده باشند؛ مسئله این است که انتخاب کتاب باید با زمان و شرایط شما هماهنگ باشد.
۸. از توصیه دیگران استفاده کنید، اما تصمیم نهایی را خودتان بگیرید
پیشنهاد دوستان، خانواده، کتابفروشان و کتابخوانهای باتجربه میتواند بسیار مفید باشد.
اما یک نکته مهم را فراموش نکنید:
سلیقه دیگران، سلیقه شما نیست.
اگر دوستتان عاشق یک کتاب شده، دلیل نمیشود شما هم حتماً از آن لذت ببرید.
از دیگران پیشنهاد بگیرید، اما قبل از انتخاب نهایی، درباره موضوع، سبک و چند صفحه اول کتاب خودتان قضاوت کنید.
۹. دنبال کتابی باشید که سؤال ایجاد کند
یکی از بهترین نشانههای یک کتاب جذاب این است که ذهن شما را درگیر کند.
اگر هنگام خواندن مدام از خودتان میپرسید:
«بعد چه اتفاقی میافتد؟»
یا:
«نویسنده چطور میخواهد این مسئله را حل کند؟»
احتمالاً کتاب توانسته کنجکاوی شما را فعال کند.
در کتابهای غیرداستانی نیز همین اتفاق میتواند رخ دهد:
«چرا این موضوع اینطور است؟»
«راهحل پیشنهادی نویسنده چیست؟»
«آیا این دیدگاه با چیزی که قبلاً میدانستم تفاوت دارد؟»
کنجکاوی یکی از قویترین دلایل ادامه دادن مطالعه است.
۱۰. اجازه دهید کتاب را رها کنید
شاید عجیب باشد، اما برای اینکه بیشتر کتاب بخوانید، باید اجازه داشته باشید بعضی کتابها را نیمهکاره رها کنید.
اگر بعد از چند فصل متوجه شدید کتاب هیچ ارتباطی با شما ندارد، لازم نیست فقط به خاطر اینکه آن را شروع کردهاید، خودتان را مجبور به تمام کردنش کنید.
البته گاهی مشکل از خود کتاب نیست و فقط به کمی زمان نیاز دارید تا با آن ارتباط برقرار کنید. بنابراین میتوانید چند فصل فرصت بدهید و سپس تصمیم بگیرید.
اما مطالعه نباید به یک وظیفه اجباری تبدیل شود.
هدف از کتاب خواندن فقط تمام کردن کتاب نیست؛ هدف، ارتباط برقرار کردن با چیزی است که میخوانید.
۱۱. کتاب را متناسب با حالوهوای خود انتخاب کنید
ما در دورههای مختلف زندگی به کتابهای متفاوتی نیاز داریم.
گاهی به یک داستان آرام و امیدبخش نیاز داریم.
گاهی دوست داریم هیجان و ماجراجویی بخوانیم.
گاهی ذهنمان آماده یادگیری یک موضوع جدید است.
و گاهی فقط به چند صفحه خواندن برای استراحت نیاز داریم.
پس لازم نیست همیشه یک فهرست ثابت از کتابها داشته باشید.
از خودتان بپرسید:
«الان دوست دارم چه چیزی بخوانم؟»
همین سؤال ساده میتواند انتخاب را آسانتر کند.
۱۲. فهرست بلندبالا نسازید؛ انتخاب کنید و شروع کنید
گاهی مشکل کتاب نخواندن، کمبود کتاب نیست؛ زیادی انتخاب است.
دهها عنوان در فهرست مطالعه قرار میدهیم و هر روز بین آنها مردد میشویم.
بهتر است به جای ساختن یک فهرست بسیار طولانی، چند کتاب را انتخاب کنید و یکی را شروع کنید.
مثلاً سه کتاب کنار خودتان بگذارید و از میان آنها یکی را که بیشتر از همه برایتان جذاب است انتخاب کنید.
بعد فقط روی همان تمرکز کنید.
یک روش ساده برای انتخاب کتاب
اگر نمیدانید چه کتابی انتخاب کنید، این پنج سؤال را از خودتان بپرسید:
۱. موضوع کتاب برای من جذاب است؟
۲. سبک نوشتن آن را دوست دارم؟
۳. با زمان و شرایط فعلی من هماهنگ است؟
۴. بعد از خواندن چند صفحه، کنجکاوم که ادامه بدهم؟
۵. این کتاب چیزی به من میدهد که واقعاً میخواهم؟
اگر بیشتر پاسخها مثبت است، احتمالاً انتخاب مناسبی پیش روی شماست.
کتاب خوب، کتابی است که شما را به خواندن ادامهدار تشویق کند
قرار نیست همه کتابها را بخوانیم.
قرار نیست هر کتابی که دیگران دوست دارند، ما هم دوست داشته باشیم.
و قرار نیست کتابخوان حرفهای کسی باشد که فقط تعداد زیادی کتاب تمام کرده است.
کتابخوان واقعی کسی است که کتاب مناسب خودش را پیدا میکند و از خواندن آن لذت میبرد.
پس دفعه بعد که خواستید کتابی انتخاب کنید، فقط به نام نویسنده، شهرت کتاب یا تعداد صفحات آن نگاه نکنید.
به خودتان نگاه کنید.
ببینید چه چیزی میخواهید، چه چیزی برایتان جذاب است و در این مرحله از زندگی، چه کتابی میتواند شما را چند صفحه دیگر همراه خودش ببرد.
شاید بهترین کتاب برای شما همان کتابی نباشد که همه دربارهاش صحبت میکنند.
شاید کتابی باشد که وقتی صفحه اولش را باز میکنید، ناگهان متوجه شوید:
«فقط یک صفحه دیگر هم میخوانم…»
و همین «یک صفحه دیگر» میتواند آغاز یک عادت تازه و یک رابطه طولانی با دنیای کتابها باشد.