معرفی کتاب: با پیدایش فن‌آوری اطلاعات یکی از نخستین ساختارهایی که به دستاوردهای شبکه و اینترنت پی‌برده، سیستم بانکی است. سیستم‌های بانکی از این ابزار به‌عنوان عاملی جهت ایجاد یکپارچگی و تفتیش دامنه فعالیت استفاده نمودند و این طریق استفاده مقدمه‌ای بر تکریم ارباب‌رجوع و جلب نظر مشتریان بانکی بوده است (خلیفه سلطانی و همکاران، 1390). با رشد سریع اینترنت و جهانی شدن بازار، بانک‌ها خود را با فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات جدید منطبق کرده تا بتوانند خدمات الکترونیکی به مشتریان ارائه دهند.

اهمیت صنعت بانکداری الکترونیکی رو به رشد است و بیشتر بانک‌ها در محیط رقابتی و پویای نظام بانکداری فعالیت می‌کنند. در چنین شرایطی بانک‌ها برنامه‌های گوناگون و گسترده‌ای را برای تضمین بقا، بهره‌وری و رشد خود در پیش می‌گیرند. یکی از عوامل مهم موفقیت بانک‌ها، اهمیت مشتری در نظام بانکی و توانایی در ارائه خدماتی با کیفیت و سرعت مناسب است تا بتوانند رضایت مشتریان خود را تأمین کرده و افزایش دهند. علاوه بر این، پیشرفت فن‌آوری اطلاعات مؤثر بر بانکداری تأثیر به سزایی در جذب و حفظ مشتریان و ارتقای رضایت و در نتیجه رشد و سودآوری آن‌ها دارد. از این‌رو، بسیاری از سازمان‌های موفق امروزی برای جذب و حفظ مشتری، استفاده از فن‌آوری‌های نوین برای ارائه خدمات بانکداری را سرلوحه کار خود قرار داده‌اند (اخوان خرازیان و احمدی طاهری، 1395) چراکه تجهیز منابع همواره اصلی‌ترین وظیفه سیستم بانکی است. بانک‌ها وجوه مازاد را جمع‌آوری و با دادن وام به متقاضیان، وظیفه سنتی خود یعنی واسطه‌گری را میان سپرده‌گذاران و وام‌گیرندگان ایفا می‌نمایند پس جذب منابع مالی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است، زیرا موفقیت در این زمینه می‌تواند عاملی برای موفقیت در سایر زمینه‌ها باشد که به عوامل برون‌سازمانی و هم به عوامل درون‌سازمانی مربوط می‌شود، لذا شناخت این عوامل و میزان تأثیرگذاری هرکدام از آن‌ها برای موفقیت در این زمینه، مهم و اساسی است.

اینترنت به‌عنوان یک ابزار چندرسانه‌ای و نوین ارتباطی و اطلاع‌رسانی در عمر کوتاه خود به سرعت در میان اقشار مختلف جوامع نفوذ کرده است و به مکانی برای حضور شرکت‌ها و سازمان‌های مختلف تبدیل شده است. در این، میان یکی از بزرگ‌ترین فرصت‌ها و چالش‌هایی که سازمان‌های امروزی با آن مواجه هستند استفاده از تکنولوژی مبتنی بر وب است. میزان مبادلات از طریق اینترنت روز به روز افزایش یافته و شرکت‌هایی که از این فن‌آوری استفاده نکنند ظرف مدت کوتاهی از صحنه بازار محو خواهند شد.

با توسعه فن‌آوری ارتباطات و اطلاعات و رشد روزافزون معاملات و تجارت الکترونیک در سطح جهان و نیاز تجارت الکترونیک به حضور بانک جهت نقل و انتقال منابع مالی به جرأت می‌توان گفت بدون بانکداری الکترونیکی، تجارت الکترونیکی نیز محقق نخواهد شد؛ اما بر اساس آمار منتشره از سوی کمیته اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد، رتبه ایران در دولت الکترونیک از ۸۶ در سال ۲۰۱۸ به ۸۹ در سال ۲۰۲۰ سقوط کرده است (گزارش شاخص توسعه دولت الکترونیکی سازمان ملل متحد، 2021). این آمار بیانگر ضعف صنعت بانکداری و عدم توجه به بانکداری الکترونیک می‌باشد که در نتیجه عدم رضایت مشتریان را در پی دارد؛ بنابراین توجه به خدمات الکترونیکی ارائه شده در صنعت بانکداری می‌تواند زمینه‌ساز موفقیت در دنیای الکترونیک باشد. همچنین با مطرح شدن عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی و ورود رقبای خارجی به بازارهای مالی کشور بانک‌های ایرانی نیز نیازمند توسعه خدمات خود در راستای تغییرات تکنولوژیکی هستند و آن‌ها دریافته‌اند که با توجه به سودمندی‌های حاصل از ارائه خدمات الکترونیک مزیت‌های بسیاری را نسبت به رقبا کسب خواهند کرد. از طرفی قبل از ارائه هرگونه خدمات جدید باید تحقیقاتی در زمینه اقتصادی بودن این خدمات و منطبق بودن آن‌ها با نیازهای جامعه صورت بگیرد و همچنین این خدمات باید به‌گونه‌ای به مشتریان ارائه شود که در آن‌ها نگرش مثبتی ایجاد کند. همچنین در کشورهای در حال توسعه بانک‌ها معمولاً با بررسی خدمات ارائه شده توسط سیستم بانکی کشورهای توسعه یافته اقدام به تقلید از آن‌ها و ارائه خدمات می‌کنند و به دلیل عدم انجام تحقیقات و بررسی‌های مورد نیاز این‌گونه خدمات را بصورت ناقص به مشتریان خود ارائه می‌کنند و لذا خدمات ارائه شده نمی‌توانند برای مشتریان املا کاربردی باشند. در حالی که صرف هزینه‌های فراوان برای توسعه این سیستم‌ها و اطمینان از نگرش مثبت مشتریان و کاربران به سیستم‌ها از اهمیت زیادی برخوردار است، لذا به‌منظور افزایش قصد استفاده مشتریان از خدمات بانکداری اینترنتی باید سیستم‌هایی طراحی کرد که به‌کارگیری آن‌ها آسان بوده و علاوه بر آن برای کاربران مفید بوده و استفاده از آن‌ها مزایایی به همراه داشته باشد.

همچنین بانک‌ها به‌منظور بهره‌برداری از فرصت‌ها و اجتناب از تهدیدات، نیازمند توسعه خدمات خود در راستای تغییرات تکنولوژیکی هستند اگرچه طی سال‌ها برخی از روش‌های ارائه خدمات بانکداری الکترونیکی نظیر ماشین‌های خودپرداز و کارت‌های بدهی در نظام بانکداری کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد اما تا رسیدن به سطح کشورهای پیشرفته در زمینه بانکداری الکترونیکی راهی طولانی در پیش است (سبحانی‌فرد، اخوان خرازیان، بیات، ۱۳۹۶). به رغم سرمایه‌گذاری‌های فراوان انجام شده در زمینه کاربری فن‌آوری‌های اطلاعاتی در عرصه بانکداری، گزارش‌ها حاکی از آن است که برخی از کاربران به رغم دسترسی به فن‌آوری‌ها از آن استفاده نمی‌کنند. این موضوع، نیاز به انجام پژوهش‌هایی برای شناسایی عوامل تعیین‌کننده بر قصد رفتاری مشتریان در استفاده از سیستم بانکداری اینترنتی را کند. بدیهی است در صورت عدم استقبال مشتریان از سیستم‌های بانکداری الکترونیک ارائه این‌گونه خدمات با شکست مواجه خواهد شد، گرچه بانک‌ها مشاغل و کارگران را همواره به استفاده از موبایل بانک و انتقال پول الکترونیکی تشویق می‌کنند اما قصد مشتریان بانک‌ها برای پذیرش آن‌ها کم است. لذا عواملی که بر قصد رفتاری مشتریان در پذیرش بانکداری الکترونیکی تأثیر می‌گذارد بسیار حائز اهمیت می‌باشد. مدل‌ها و فرضیه‌های متعددی به‌منظور بررسی رفتار کاربران با توجه به گسترش فن‌آوری تا کنون ارائه شده است، از جمله تئوری اشاعه نوآوری با این حال مدل پذیرش فن‌آوری (تم) یا مدل پذیرش فن‌آوری دیویس، متداول‌ترین مدل تأیید شده و مورد استفاده در بین محققان برای بررسی پذیرش یک سیستم و قصد کاربران است.

کلیدواژه‌ها: بانکداری الکترونیک چیست؟، تاریخچه بانکداری الکترونیکی، آغاز بانکداری الکترونیکی در جهان، تاریخچه بانکداری الکترونیکی در ایران، خدمات بانکداری الکترونیکی در ایران، انواع خدمات بانکداری الکترونیکی، جایگاه مشتریان در بانکداری الکترونیک، انواع بانک در بانکداری الکترونیک، انواع کانال‌های بانکداری الکترونیک، انواع خدمات بانکداری الکترونیک، انواع شاخه‌های بانکداری الکترونیکی، مزایای بانکداری اینترنتی، معایب بانکداری الکترونیکی، ریسک‌های بانکداری دیجیتال، طبقه‌بندی انواع ریسک‌های بانکداری دیجیتال، تفاوت بانکداری الکترونیکی با اتوماسیون بانکی، امنیت در بانکداری الکترونیک، چالش‌های بانکداری الکترونیک، رقیب بانکداری الکترونیکی، کاهش مصرف انرژی و آلودگی با بانکداری الکترونیک، اهمیت روابط عمومی در فرهنگ‌سازی و توسعه استفاده از بانکداری الکترونیک، چالش‌های توسعه سخت‌افزاری بانکداری الکترونیکی ایران، راهکارهایی برای بهبود بانکداری الکترونیکی، فرهنگ‌سازی در بانکداری الکترونیک، یکپارچه‌سازی خدمات، قصد رفتاری مشتریان، سودمندی ادراک شده، سهولت استفاده، خودکارآمدی