معرفی کتاب: ابنیه آیینی بهویژه تکایا در سرزمین ایران از قدمت دیرینهای برخوردار بوده و این دیرینگی به دوران ایران باستان میرسیده است. ساخت این بناها در دوره قاجار به اوج شکوفایی خود میرسد. و از همان اوایل دوره قاجار برگزاری تعزیه در شهرهای مختلف در آثار و سفرنامههای جهان گردان انعکاس مییابد. شهرها و تمدنهای سرزمین کهن ایرانی همواره با ابنیه و مکانهای آیینی پیوند مستحکمی داشته و این بناها از عناصر مهم و سازمانده شهری محسوب میشوند.
شهرهای ایرانی، مدنیت و اجتماعپذیری شهری و الگوی کالبدی و ساختاری خود را از مساجد جامع و ابنیه آیینی میگیرند. بر این اساس و احتمال بسیار زیاد، چنین رویآوری تشیع به حسینیهها و تکایا بدلیل تسلط حکومت بر اغلب مساجد و از نگاهی دیگر بدلیل تفاوت مدنی و ساختاری-فرهنگی با سایر کشورهای اسلامی بوده است. حسینیهها و تکایای ایرانی که مظهر پیوند بین زمان، مکان و مردم میباشند بدلیل ویژگی «فضای شهری بودنشان» نه تنها در قیاس با مکانهای هم عملکرد خویش در سایر کشورها هویتی متمایز مییابند بلکه بهعنوان تنها فضاهای باز شهری با عملکرد مذهبی در فرهنگ شهرسازی مسلمین منحصربهفرد میباشند با شناخت و بهکارگیری هرچه بیشتر اصول طراحی چنین فضاهایی از قبیل مکانیابی، الگوشناسی کالبدی، انعطافپذیری در فرم و عملکرد و مفاهیم غنی نمادین که اغلب در قالب تزئینات و رنگها و گچبریهای خاص بهکار رفته توانسته به تداوم کالبدی یک فرهنگ در محیط و هویت بخشی به شهر ایرانی کمک مؤثری نماید. از جمله این تکایا میتوان به یکی از نمونههای بیبدیل غرب ایران، یعنی تکیه معاونالملک اشاره نمود که در محله آبشوران قدیم شهر کرمانشاه و در خیابان شهید حداد عادل واقع شده است. این مکان در زمان خود بهمنظور برگزاری مراسمات مذهبی و رفع اختلافات قومی و عشایری بهکار میرفته. این تکیه بهعنوان یک اثر ارزشمند تاریخی از چهار قسمت صحن ورودی، حسینیه، زینبیه و عباسیه تشکیل یافته است و بیشک معماری آن حاکی از نماد یک تفکر مذهبی است.
آنهایی که در شهر اسلامی با جهانبینی اسلامی و شریعت و سنت آشنا هستند و شهر را تجلی توحید الهی میدانند مشهود است که در تحقیقات خود عامل وحدت شهرسازی اسلامی را در گرو متغیرهای محیطی، اقلیم، زیربنای اقتصادی و سابقه معماری بومی و کثرتی از عملکردها، فرمها، سمبلها و الگوها در بافتهای فیزیکی شهرهای تاریخی مسلمین میدانند و از جمله در بلاد شیعهنشین نیز تأثیر تفکر شیعی که تفسیر خاص خود را از اصل توحید و اعتقاد به ارتباط و تداوم آن با اصل امامت دارد را مقوله مناسبی برای تحقیق و پژوهش تلقی میکنند، تا تکایا را در این راستا بهعنوان فضاهایی منحصربهفرد در فرهنگ شهرسازی اسلامی، عاملی مهم در ساختار نظام فضایی و بازگویی ارزشهای معنوی در بافت شهرهای تاریخی ایران معرفی نمایند.
این کتاب بر اساس رساله کارشناسی ارشد اینجانبه تهیه و تکمیل و جمعآوری گردیده است. همواره به دنبال چیستی و چراییهای معنا در قالب فضا و مکان در تنپوش زمان بودم، از بدو کودکی، لذا با بزرگ شدن و قرار گرفتن در مسیر انتخاب؛ معماری را بهعنوان یکی از راههای مؤثر در این امر و رسیدن به پاسخهایم یافتم. بستری که در آن میتوان به دنبال مفاهیم حکیمانه خلقت بود و در احوال پدیدهها برای رسیدن به شناخت معبود و قربه الیالله تأمل کرد. همواره احساس میکنم رسالتی از جانب خالق بر عهدهام نهاده شده تا از طریق این هنر خلاقانه گامی برای شناخت بیشتر او برداشته و آموختههایم را به انسانیت تقدیم کنم تا شاید نوری بر ظلمت ناآگاهی و نگاه سطحی به هستی و معانی آن باشد. در بخش الگوشناسی معماری این بنای ارزشمند (تکیه معاونالملک) تحلیل فضایی بر اساس نقشههای موجود توسط اینجانبه صورت گرفته و لذا این توفیق حاصل آمد تا با بررسی و تحلیل نقشههای موجود بهعنوان تنها سند رسمی از این بنا در سازمان میراث فرهنگی استان تا حدود زیادی به نقشه اولیه و اصلی آن واقف شده و برای اولین بار آن را ارائه نمایم و تعریفی کاملتر نسبت به تمام پژوهشهای صورت گرفته در ارتباط با این بنا که البته عمدتاً در خصوص تزئینات بنا است و نه الگوی معماری آن به تمام هنر دوستان، دانشجویان، دانشآموختگان و محققین معماری اسلامی عرضه نمایم. در بخشهای بعدی کتاب به تفسیر تزئینات تکیه و نیز چرایی تنوع و دلایل استفاده از برخی تصاویر در کاشیکاریهای بنا پرداخته شده که در تهیه و گردآوری آن از نتایج پژوهش سایر عزیزان تلاشگر در این راستا بهره گرفته شده است. باشد که خداوند متعال راضی بوده و این حقیر را در بهرهوری هر چه بیشتر از عمر در مسیر خدمت به خود و خلقش با حرکت قلم و تفکر ذهن یاری رساند.
کلیدواژهها: شناختی بر وجوه مشترک تکایا در الگوی کالبدی، تعریف تکیه بر اساس کارکرد و جایگاه مذهبی آن در دورههای تاریخی، تعریف حسینیه و جایگاه و نقش آنها در مناطق و فرهنگهای مختلف، زمان شکلگیری حسینیهها در ارتباط با قدمت تکایا، ویژگی و جایگاه و نقش اثرگذاری تکایا در فضاهای شهری، نقش عملکردی و کارکردی تکایا در شهرهای اسلامی، سازمان فضایی کالبدی تکایا، بررسی نسبتهای شکلی-عملکردی با تکایای صوفیه، نقش الگوهای دیگر از پیش موجود، نقش هویت بخشی گروههای محلی، نقش مسأله تکنیکی در ویژگیهای کالبدی تکایا، نقش تحولات تدریجی در شکلگیری و تکامل قالببندی تکیه -حسینیه، نقش الگودهی نمونههای متقدم تکیه حسینیهها، ویژگیهای مشترک ساختاری، بخشها و اجزای تشکیلدهنده الگوی سازمان کالبدی تکایا، معرفی کرمانشاه، الگوشناسی سازمان فضایی-کالبدی تکیه معاونالملک، کارکرد تکیه معاونالملک، معرفی اجزای تکیه معاونالملک، سازمان فضایی-کالبدی عباسیه، نحوه دسترسی و ارتباط کالبدی-فضایی در اجزای تکیه، نگارهها و تزئینات در تکیه معاونالملک، تزیینات تکیه معاونالملک، مضامین نگارهها ازنظر محل بهکارگیری در فضاهای مختلف تکیه، ریشهیابی علل و عوامل بهکارگیری مضامین در نگارههای تکیه معاونالملک
نقد و بررسیها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.